بزرگان خراسان و ماوراءالنهر

 

بزرگان خراسان و ماوراءالنهر

 

سرزمین هایی که در شرق ایران تا هند واقع اند به ویژه پس از اسلام ناموران پارسی زبان فراوانی را در زمینه های مختلف ادبی ، علمی ، هنری و حتی سیاسی در خود پرورانیده اند که باعث افتخار ایرانیان و تاجیکانند  شاید بتوان گفت خراسان و ماوراءالنهر مهد تمدن ایرانی بوده است . در اینجا نام تعدادی از این ناموران بدون ذکر زمینه های تخصصی و تاریخ حیات آنها آورده می شود . اسامی این افراد بر اساس محل تولد آنها طبقه بندی شده است .

سمرقند ( در ازبکستان امروزی )

رودکی سمرقندی ، نظامی عروضی سمرقندی ، سوزنی سمرقندی ، کمال الدین عبدالرزاق سمرقندی ، علا الدوله دولتشاه سمرقندی ، رشیدی سمرقندی ، شهاب الدین احمد نسفی سمرقندی .

 

بخارا ( در ازبکستان امروزی )

ابومنصور بخارایی ، مراد بخارایی ، ابوالفضل بخارایی ، رونقی بخارایی ، کمال الدین بخارایی ، سپهری بخارایی ، ابوبکر ابواسحاق بخاری ، عمعق بخارایی ، محمد عوفی بخارایی ، کافی بخارایی ، شاکر بخاری ، ابوعلی سینا .

 

مرو ( در ترکمنستان امروزی )

ابوالحسن کسایی مروزی ، عمار مروزی ، عسجدی مروزی ، مسعودی مروزی ، ابوالحسن مروزی ، جارالله رمخشری مروزی ، سید اسمعیل جرجانی مروی ، بها الدین ابوبکر محم بن احمد مروزی ، ابوالعباس مروزی .

 

بلخ ( در افغانستان امروزی )

ابوشکور بلخی ، ابوالمؤید بلخی ، ابیومنصور محمد ابن دقیقی بلخی ، قاضی حمید الدین بلخی ، جلال الدین مولوی بلخی ، محمد ابن حسین خطیبی بلخی ( بهاالدین ولد ) ، ابوزید احمد ابن سهل بلخی ، ابو علی محمد ابن احمد بلخی ، شهید بلخی ، عنصری .

 

طوس

فردوسی طوسی ، خواجه نظام الملک طوسی ، دقیقی طوسی ( دقیقی را سمرقندی ، بخارایی و بلخی نیز دانشته اند . نگاه کنید به اغتنامه ی دهخدا ذیل دقیقی )

 

غزنه ( در افغانستان امروزی )

سید حسین غزنوی

 

قبادیان ( در تاجیکستان امروزی )

ناصر خسرو قبادیانی

 

ترمذ ( در کنار جیحون در ازبکستان امروزی )

منجیک ترمذی ، ادیب صابر ترمذی

 

نیشابور

عمر خیام نیشابوری

 

سیستان

فرخی سیستانی

 

خجند ( در تاجیکستان امروزی )

کمال خجندی

 

جام

عبدالرحمن جامی

 

سغد ( در تاجیکستان امروزی )

ابوحفص سغدی

 

خوارزم ( در ازبکستان امروزی )

امام ابوالفتح مطرزی خوارزمی ، نجم الدین ابو الجناب احمد ابن عمر خوارزمی ( کبری ) ، سکاکی خوارزمی ، ابوموسی خوارزمی ، ابوریحان محمد ابن احمد بیرونی خوارزمی .

 

خراسان

ابومسلم خراسانی

 

اخسیکت ( در ساحل شمال شرقی سیحون )

اثیرالدین اخسیکتی ،

 

ایلاق ( در کناره ی سیحون )

محمد ابن یوسف ایلاقی ، شرف الزمان محمد ایلاقی .

نسف ( در ازبکستان امروزی )

ابوحفض عمر ابن محمد نسفی ( نخشبی ).

 

بلعمان ( نزدیک مرو )

ابوالفضل بلعمی .

 

فاراب ( « اترار » در ساحل غربی سیحون )

ابونصر فارابی

 

بیهق ( نزدیک سبزوار و نیشابور )

ابوالفضل بیهقی

 

 

بن مایه : فارسی ایران و تاجیکستان / ایران کلباسی 

 

 

Набиюллохи Суннатй نبی الله سنتی

 

چکامه ی زیر از دوست خوبم نبی الله سنتی و برگرفته از تارنگار « توفان عشق » می باشد .

 

чакомаи зер аз дусти хубам ‘’ Набиюллохи Суннатй ‘’ ва баргирифта аз торнигори ‘’ туфони ишк ‘’ мебошад .

 

 

ای گمشده ی من

ای حساب روزهای رفته ام

ای سر بی سر شده ،ای دلِ بی دل شده

ای غرب را بر شرقیان آمیخته

ای به روی آتشم آبِ دیده ریخته ( آب دیده = اشک )

ای گمشده ی من !

 

از هر دری می پرسمت

از هر سری می پرسمت

از نگاه خشم آلود جلّاد شاهی ( یک شاه )

از توی چشمان سرِ داری ( یک دار )

ز آب چشم خواهران

شیر و خون مادران

 

 

از برگ گل می پرسمت

ز آنکه او دامان تو بوسه زده

از پنجه های خورشید می پرسم تو را

ز آنکه او از میانه ی نازکت آغوش کرده ست

از قطره ی باران می پرسمت

بر روی تو ، بر موی تو

بر لب نازک تو بوسه زده

ای گمشده ی من

 

ای گمشده ، تو انسان نه ای ( نیستی )

تو را از نامگوی رویخط آدم ( برگه ای نام و نسب را در آن می نویسند )

با خط بطلان

می کنم بیرون

ای گمشده ی من ، تو انسان نه ای

تو الهه ی بین خدا و مرد

ای الهه ی بین من و خدا

 

Эй гумшудаи ман,

Эй ҳисоби рузҳои рафтаам,

Эй сари бесар шуда, эй дили бедил шуда,

Эй ғарбро бар шарқиён омехта,

Эй ба руйи оташам оби дида рехта

Эй гумшудаи ман!

 

Аз ҳар даре мепурсамат

Аз ҳар саре мепурсамат

Аз нигоҳи хашмолуди чаллоди шаҳе

Аз туйи чашмони сари доре

З-оби чашми хоҳарон

Ширу хуни модарон

 

Аз барги гул мепурсамат

З-он ки у домони ту буса зада,

Аз панчаҳои хуршед мепурсам туро,

З-он ки у аз миёнаи нозукат оғуш кардаст

Аз қатраи борон ҳамепурсам

Бар руйи ту, бар муйи ту,

бар лаби нозуки ту буса зада

Эй гумшудаи ман!

 

Эй гумшуда, ту инсон наий,

Туро аз номгуйи руйхати одам

Бо хати батлон

Мекунам берун

Эй гумшудаи ман,

Ту инсон найи.

Ту олиҳаи байни худову мард!

Эй олиҳаи байни ману худо!

 

 

 

گلرخسار و بازار صابر гулрухсор ва бохор собир

 

چکامه ای که درزیرمی آید ازهنرمند هم میهن ، بانو گلرخسار عزیز می باشد

 

ایران عزیز من

 

از با ختر و سغد م ، از وُست ام و از زند م ، رُخّـا ن بدخشا نم ، وُلکا ن دما وندم

من هجرم و من وصلم ، من نسخه نی ام ، اصلم

فرهنگ شرر دارم ، خون رگ و پیوندم/ یک ذره ز خورشیدم

یک غنچه ز امیدم/ یک نوده ز ده بیدم

یک حلقه ز دربندم/ از میهن گلنا رم ، از گلخن گلخا رم

ایران عزیز من! ای جان عزیز من

ای میهن سبز مهر، ای شهرگ نبض شعر

ای دور به جان نزدیک، ای نور دل و دیده

ایران عزیز من! ای جان عزیز من

قانون تو انشا کرد، قانون سعا دت را/ جمشید تو بینا کرد، کاخ فرّ ملت را

تیر نظر آرش، در سینه نها ن دارم/ شهنا مه عالم ساز، از فضل کیان دارم

ما را به دل تنگت، ای یار به هم آور، صد بار تو را میرم، یکبار به هم آور

بر گلشن گلخندت ، بر فرق دما وندت/ گلخار نمی زیبد، گلنار به هم آور

...پیوند نیا کا نی ، پیوند دل و جا نی / ایران عزیز من/ ای جا ن عزیزمن

 

اینجا را کلیک کنید تا دو چکامه ی زیبای دیگر از بانو گلرخسار بخوانید

 

                   

 

                 

 

 

سالشمار زندگی استاد بازار صابر عزیز تا سال ۲۰۰۰

 

- ۱۹۳۸ ، بازار صابر فرزند صفر در روستای صوفیان ، شهرستان کافر نهان

 

متولد شد . او خیلی زود پدر را از دست داد و در یتیم خانه ی شهر حصار

 

دبستان و دبیرستان را تمام کرد.

 

- ۱۹۵۶ ، اولین شعر بازار با نام " اسب " به چاپ رسید و سپس ، دیگر

 

شعرهای او برای نخستین بار در روز نامه ها و نشریات به چاپ رسیدند.

 

- ۱۹۶۲ ، دانشگاه دولتی تاجیکستان را در رشته ی زبان و ادبیات فارسی

 

تاجیکی به پایان برد.

 

- ۱۹۷۵ - ۱۹۷۹ ، روزنامه های معارف و مدنیت و نیز بخش شعر ماه نامه ی

 

صدای شرق را مدیریت و سرپرستی کرد و هم چنین مشاور شاعران اتحادیه ی

 

نویسندگان تاجیک بود .

 

- ۱۹۸۹ ، جایزه ی ادبی رودکی را دریافت کرد و نیز در همین سال ، سازمان

 

مردمی رستاخیز را به وجود آورد.

 

- ۱۹۹۰ ، حزب دموکرات تاجیکستان را با کمک چند تن از دوستان و آزادی خواهان

 

بنیاد نهاد و در همین سال ، نماینده ی مجلس تاجیکستان شد ، اما دوام نیاورد و

 

مجلس را رها کرد.

 

- ۱۹۹۳ ، از ۲۶ مارس به اتهام " ایران گرایی " محاکمه و زندانی شد .

 

- ۱۹۹۴ ، پس از ۹ ماه و یک روز ، در ۲۹ دسامبر ، با حمایت روشن فکران

 

بین المللی از زندان آزاد گردید و دوشنبه را به قصد مسکو ترک کرد.

 

- ۱۹۹۵ ، به سبب رفتار ناشایست ماموران امنیتی ، از روسیه به آمریکا رفت

 

و در آنجا  ، پس از ۶ ماه آسودگی ، سرانجام برای تامین معیشت خود ، ناچار

 

به بارکشی برای آمریکاییان شد.

 

 

 ۲۰۰۰ ، هفت مارس ، دچار سکته قلبی گردید ، اما جان سالم به در برد و هم اکنون

 

در شهر سیاتل به سختی زندگی می کند.

 

 

برگرفته از تارنگار مطرود آگاه

 

 

سفرنامه ها сафарномахо

 

سفرنامه ها

 

 

 

سفرنامه ها یکی از بهترین راه های شناخت سرزمین هاست و همیشه گیرایی ویژه ای دارند . در پی ، نشانی چند سفرنامه آورده می شود

 

یک

سفرنامه ی بانو تاجنار نعمت ، خبرنگار تاجیک ( ازبکستانی ) به ایران . از دید بنده این سفرنامه اوجِ مهرِ یک تاجیک را به ایران نشان می دهد. از واژه واژه ی سخنان این بانوی ارجمند دوستی می بارد. این ، بهترین سفرنامه ایست که خواندم .

 

    بخش نخست

http://www.iras.ir/Default_view.asp?@=7464

بخش دوم

http://www.iras.ir/Default_view.asp?@=7464

بخش سوم

http://www.iras.ir/Default_view.asp?@=8707

بخش چهارم

   http://www.iras.ir/Default_view.asp?@=8805

بخش پنجم

http://www.iras.ir/Default_view.asp?@=9780

 

 

دو

سفرنامه ی بانو شکوفه  آذر ( روزنامه نگار ایرانی ) به پنج کشورافغانستان ، تاجیکستان ، قرقیزستان ، چین ، پاکستان و هند .

 

افغانستان

http://www.fakouhi.com/node/668

تاجیکستان

http://www.fakouhi.com/node/670

قرقیزستان

http://www.fakouhi.com/node/672

چین

http://www.fakouhi.com/node/678

هند

http://www.fakouhi.com/node/680

پاکستان

http://www.fakouhi.com/node/682

 

 

سه

با خواندن این سفرنامه با ریزگان ( جزئیات ) جاهای دیدنی ازبکستان آشنا خواهید شد

 

بخش نخست

http://www.chn.ir/news/?Section=1&id=26723

بخش دوم

http://www.chn.ir/news/?Section=1&id=26724

 

 

چهار

سفرنامه ی بانو خدیجه رضا زاده مقدم به شهر کهن مرو . این سفرنامه نیز خواننده را با جاهای دیدنی مرو آشنا می کند .

 

http://www.turkmenhost.com/documents/Yaprak/16/26-29.htm

 

 

 

پنج

سفرنامه ی بانو مریم سطوت به ازبکستان . ایشان بیست سال پیش در ازبکستان ، سرگرم کار در یک هفته نامه بودند و اکنون پس از بیست سال به این کشور سفر کردند . از آنجایی که تارنمای رادیو زمانه در ایران بسته می باشد می توانید این سفرنامه ی دو بخشی را در رویه ( صفحه ) ی زیر بخوانید .

 

http://kohansara.blogfa.com/page/ozbakestanpasaz20sal.aspx

 

 

شش

سفرنامه ی بانو منیژه باختری خبرنگار افغانستانی به تاجیکستان و شرکت در جشن مطبوعات ( زادروز پیک – نشریه – بخارای شریف )

 

http://shaharnosh.blogfa.com/post-4.aspx

 

هفت

سفرنامه ی بهزاد بلور ( خبرنگار بی بی سی پارسی ) به افغانستان و تاجیکستان .

 

http://behzadbolour.com/articles/30.stm

http://behzadbolour.com/articles/31.stm

 http://behzadbolour.com/articles/32.stm

 http://behzadbolour.com/articles/33.stm

http://behzadbolour.com/articles/34.stm

 http://behzadbolour.com/articles/35.stm

http://behzadbolour.com/articles/36.stm

http://behzadbolour.com/articles/37.stm

http://behzadbolour.com/articles/38.stm

http://behzadbolour.com/articles/39.stm

http://behzadbolour.com/articles/41.stm

 

 

هشت

 

دو سفرنامه ی دیگر به تاجیکستان

 

http://kourosh-notes.blogfa.com/post-19.aspx

http://www.yekpanjare.com/2007/07/1149.php

 

 

نه

سفرنامه ی آقای آصف فکرت ( افغانستانی ) به ازبکستان و تاجیکستان

 

  http://fekrat.kateban.com/entry643.html

 

 

 

ده

بهزاد بلور ( خبرنگار بی بی سی پارسی ) در سمرقند

 

http://www.bbc.co.uk/persian/arts/story/2005/09/050902_bs_trip.shtml

 

 

چکامه های پدر شعر پارسی در سازمان ملل متحد чакомахои рудаки дар созмони милали муттахид

 

امروز، بزرگداشت زادروز « رودکی سمرقندی » در سازمان ملل متحد

 

 

بان کی مون ، دبیرکل سازمان ملل متحد ، در آیین بزرگداشت رودکی گفت : اشعار رودکی می تواند مبنای اتحاد فرهنگی جهان قرار گیرد زیرا رودکی شاعر خوبی ها و عدالت بود.

 

 

 

زمانه پندی آزاد وار داد مرا      زمانه را چو نکو بنگری همه پند است

 

 

 

http://www.fardanews.com/fa/pages/?cid=54334

 

http://www.iribnews.ir/MainContent.aspx?news_num=156626</